GEOLOGIA FISICA TARBUCK PDF

Ciencias de la tierra: una introducción a la geología física by Frederick K. Lutgens; Edward J. Tarbuck at – ISBN – ISBN – Buy Ciencias de la Tierra: Una Introduccion a la Geologia Fisica with CDROM book online at best prices in India on Read Ciencias de. Ciencias de la Tierra: Una Introduccion a la Geologia Fisica with CDROM: Edward J. Tarbuck, Frederick K. Lutgens, Dennis Tasa: Books.

Author: Yozshuzahn Dum
Country: Netherlands
Language: English (Spanish)
Genre: Literature
Published (Last): 16 April 2009
Pages: 283
PDF File Size: 7.63 Mb
ePub File Size: 18.40 Mb
ISBN: 491-8-19231-775-4
Downloads: 26334
Price: Free* [*Free Regsitration Required]
Uploader: Kijar

Artizarreko geologiak dituen ezaugarriak harrigarriak dira, arraroak edo bereziak direlako. Gaur egun, Artrizarreko gainazalaren inguruan dugun informazio gehiena Magellan zundak bidalitakoa da, bere radarren bidez. Artizarreko lurrazala atmosfera handi batek estaltzen du, honek esan nahi geologi, garai batean Artizarrean bulkanismo handia egon zela, hainbat motatako sumendiak ere aurkitu baitira, batzuk Lurrean daudenen antzekoak, hau da, geruza-sumendiak. Bestalde, Ilargian, Martitzen edo Merkurion ez bezala, Artizarra ez dago tarbufk txikiez josirik, krater handi edo ertan batzuk baino ez ditu.

Honen arrazoi nagusia da, planeta honetan dagoen atmosfera handiak, meteorito txikiak deuseztu egiten dituela eta soilik meteorito handienak baino ez direla iristen lurrazalarekin talka egitera. Planeta honek hainbat ezaugarri bitxi dituela aipatu dugu lehen, horietatik batzuk coronaeak koroa, latinez eta araknoideakdira. Coronaeak eta araknoideak koro eta armierma itxura dituzten lur zatiak dira, hurrenez hurren.

Labazko ibai luzueak ere badaude Artizarrean, eta ezin dugu ahaztu bertan dagoen haizeak eragiten duen higaduraizugarria baita. Artizarra da, Lurretik hurbilen dagoen planeta, 40 milioi kilometrok baino ez gaituzte banatzen eta kanpotik begiratuta Lurraren antza duela esan dezakegu, tamaina aldetik adibidez. Azkeneko zundek eta Lurrean dauden teleskopioek azaldu digutenez, Artizarreko atmosferan, lainoak sortu ohi dira 4 egunean behin, atmosferako goi aldean.

Ilargiaren ondoren, Fisicaa izan zen Eguzki-sistemako bigarren astroa Lurreko radarrek ikertu zutena. Areciboko geoloyia guneak ere parte hartu zuen lehenengo ikerketa honetan. Lehenengo ikerketa hauek Artizarrak egiten zituen mugimenduen ingurukoak izan ziren, horrela, an zientzialariek jakin zjuten aipatutako planetaren errotazio mugimenduatranstiziokoaren alderantzizkoa dela.

Honek esan nahi du, planeta honen ardatza ia-ia yarbuck dela. Bestalde, jakin zen, ikerketa hauen fiica, planetaren erradioa 6. Artizarraren ezaugarrien gaineko jakinmina, eta urteen artean piztu zen, garai hauetan lortu zen argazkien hobekuntzak eragin zuen jakinmina piztea. Hasierako radarren bidezko ikerketek ez zuten inolako informaziorik ematen planetaren itxuraren inguruan. Planetari atera zitzaikion lehenengo argazkiak, radarren bitartez, hainbat lurralde distiratsu erakusten zituzten, Alfa, Beta eta Maxwell izena jaso zuten geroago.

Urte hauetan zehar Artizarra erakusten zuten argazkiak asko hobetu ziren. Espazio-aroaren hasieran, Artizarra zundak bidaltzeko helburu nagusia izan zen, batzuetan fidica izan zen lurreratzeak ere egitea bertan. Handik hainbat hilabetera, Venera 10 zundak, Artizarraren lurrazalari hainbat argazki aterako dizkio.

Mapa hauek zehaztasun handia zuten, metrokoa zehazki. Pioneer 12 zundak, bestalde, beste hainbat zunda txiki jaurti zituen Artizarraren lurrazalera. Datu hauek, lehenago beste zundek igorri zituztenak ziurtatu zituzten.

Zunda honek, Artizarreko lurrazalean minutu iraun zituen, une hortaraino gehien irautea lortu zuen zunda bilakatuz. Hainbat kalitate oneko argazki ere atera zituzten.

Aipatutako zunda guztiek, ondoren, Magellan zunda bidaltzerakoan asko lagundu zuten, zunda hauei esker Magellan zundak Artizarreko txokorik ezkutuenak gure bistara jarri zituelako. Urte horretan bertan, abuztuaren 10ean, Magellan Artizarrera iritsi zen. Bertara iritsi bezain laster, argazkiak ateratzen hasi zen radarraren bidez. Zunda honek, egunero 7,3 bira ematen zituen planetaren inguruan, kontuan hartzekoa da, orbita bakoitzak Guztira, ateratako argazki guztiak zatitan banatu zituen, lurraldeen arabera, zientzialariek denak batu behar izan zituzten, Artizarraren plano egoki bat edukitzeko.

  CARLY COMANDO - EVERYDAY PDF

Artizarreko lehen argazkiak, eko abuztuaren 16an jaso ziren, aldiz, eguneroko kartografiaketa fisiac irailaren 15ean geo,ogia ziren. Lehen kartografiaketa zikloak egun iraun zituen, hau da, Artizarrak behar duen denbora Eguzkiaren inguruan bira bat emateko.

CONTENIDO PROGRAMATICO

Lehen zikloa amaitu bezain laster, bigarrena hasi zen. Bigarren zikloan, zientzialariek, hainbat mendi eta zonaldeen altuera jakitea lortu zuten. Hirugarren zikloa, ko irailaren 14ean bukatu ordez, egun bat lehenago bukatu zen, zundako tresneriak zituen arazo batzuengatik. Magellan zundak igorri dizkigun argazkiak dira, gaur egun, kalitate onena dutenak. Kantitateari dagokionez, zunda honek, gainerako zunda guztiak batuta baino argazki gehiago igorri dizkigu. Bostgarren zikloa planetaren grabitatearen inguruko datuak jasotzeko erabili zen eta ko maiatzaren 24ean amaitu zen.

Bostgarren eta sigarren zikloak Artizarraren grabitatearen inguruko datuak jasotzeko erabili ziren, horretarako zunda ohi baino beherago kokatu zuten. Artizarraren inguruan egin den orbita baxuena baina segurua, lurrazaletik km-ra egin da. Zunda beheregi jatsi zen eta Lurretik kontrola galdu zuten, hurrengo egunean, Magellan zunda Artizarreko atmosferan deseztu zen. Teleskopioak asmatu zirenetik, Artizarra izan da beti behaketak egiteko lekurik interesgarriena. Aintzina, hainbat astronomialariek esan zuten Artizarreko atmosferan puntu beltzak ikusi zituztela, atmosferako lainoetan zuloak zeudela ere aipatu izan da.

Horrelako aipamen asko egin ziren, horietatik ezagunetariko bat hurrena da: Aipamen honek, oihartzun handia izan zuen aitzina, eta urteen artean J.

Schroeter izeneko behatzaile ezagun batek, William Herschel astronomoaren laguntzaile zenak, horrelako mendi bat ikusi zuela esan zuen.

Errealitatea bestelakoa da ordea, Pioneer Venus zundak egin zituen kartografiaketetan zehaztu zuen Artizarreko lurrazaleko lurralde baxuenetatik altuenetara 13km-ko aldea zegoela. Lurrean aldiz, 20km-koa da alde hau. Ondorioz, esan dezakegu, Artizarra nahiko laua dela.

Tarbuck Books & Textbooks –

Artizarreko gailurrik altuenak hurrenak dira: Planeta honetako lurrazalaren gehiengoa zapala izan arren, badaude lurralde batzuk nahiko inklinatuta daudenak. Pioneer Venus ek eginiko altimetria frogei esker, badakigu planeta honen lurrazala hiru lurralde edo guneetan banatuta daudela: Behe-lurrak, Lagatze lautadak edo Deposizio lautadak eta Lur-garaiak.

Magellan zundak eginiko ikerketek ere zatiketa hauek balioztatzen ditu. Bestalde, Alpha, Bell, Eistla eta Telhus lur-garaiak diren arren fizica txikiagoa dute. Hasieran, Lurretik radarren bidez krater batzuk ikusi zituztela esan zuten hainbat zientzialariek, baina ezin izan ziren frogatu, Venera 15 eta 16 zundak Artizarrera iritsi eta krater begiztatu zituzten arte.

Magellan zundak, zifra hau handitu zuen planeta osoa kartografiatzean, zehazki krater inguru begiztatu zituen, denak meteoritoen talken bidez sorturikoak.

Zifra oso baxua da beste planetekin konparatua, Merkurio eta Martitzeren lurrazalak kraterrez josiak daude. Bestalde, ezin da konparatu Ilargia edo hainbat satelitek duten lurrazalarekin, astro hauek kraterrak baino ez baitituztela esan daitekeelako. Magellan zundak eta aurrekoek adierazi zigutena geolpgia dator. Artizarrean kostata aurki daitezke 30km baino diametro fissica duten kraterrak eta 2km-koa edo gutxiagokoa duten kraterrak ere ez dira asko.

Planeta honetako kraterrak bereziak direla ere jakin dugu, ia krater guztiak berriak dira eta ez dute inolako hodatzerik jasan, normalean hondatze hau meteorizazioak eragiten du. Krater hauek labaz geologka ere egon ohi dira. Krater hauen inguruko ezaugarriak, adibidez, kokapena, tamaina edo dentsitatea oso garrantzitsuak dira planetaren historia geologikoa jakiteko. Artizarreko nukleotik datorren material beroa lurrazalera bideratzeko beharra du planetak, nukleoa gehiegi berotu ez dadin. Ondorengo lau prozesuek sortzen dute barne goelogia hau:.

  AUTO HIPNOSE FABIO PUENTES PDF

Lur planetan ere badira barneko beroa askatzeko prozesu batzuk, Jupiterreko satelite Ion, aldiz, Jupiterren indar grabitazionalak ikaragarrizko marea mugimenduak eragiten ditu, Eguzki-sistemako sumendirik aktiboenak sortuz. Artizarrak Lurraren antza duela esan dugu lehen, baina plaken tektonikari fisiac ez dute inolako antzik.

Lur planetan mugimendu geologiko hauek sarritan gertatzen dira, ia etengabe, aldiz, Artizarrean ez daude horrelako mugimendurik. Gure planeta eta Artizarraren bulkanismoaren artean desberdintasun handi bat dago. Artizarrean ”bulkanismo zentralizatu” deritzon bulkanismo mota bat da nagusi. Bulkanismo mota honetan, barne beroa jatorri bakarrekoa da eta magma biltegi guztiak jatorri honen inguruan daude. Hala ere, badago beste bulkanismo mota bat ere, kantitate txikian den arren.

Bulkanismo hau ez da oso zentralizatua eta planetaren eremu handiak hartzen ditu, erupzioak eraginez geologiq askotan. Frogatu da, Artizarreko sumendi gehienak 20km-ko diametroa baino txiakiagoak dutenak direla, zifra ikaragarria da, milaka izan daitezke, batzuek diotenez milioika.

Domoen antza dute sumendi txiki hauek. Sumendi hauen tamaina, kilometro bateko diametrotik 15 kilometrorainokora izan daiteke eta normalean ez du kilometro bateko altuera gainditzen. Sarritan sumendi txiki hauen taldeak aurki daitezke, ezkutu zelaiak deritzen guneak dira.

Lur planeta, bestalde, bi motatako sumendiak aurki tarbuk Ezkutu-sumendiek magma lurraren fisia guneetatik jasotzen dute, hot spots deritze gune hauei. Sumendi mota hau geolkgia aurki daiteke Hawaien. Saint Helens eta Pinatubo sumendiak, bestalde, plaka tektonikoekin lotura zuzena dute.

Geruza-sumendi hauetako laba, likastsuagoa da, ondorioz, gasak irteterakoan zailtasunak izaten dituzte eta beraz, sumendi hauek erupzioan sartzean oso modu bortitzean egiten dute. Artizarreko morfologiak, plaka tektonikoen gabeziarekin eta ur faltarekin bere sumendiak Hawaikoen antza izatera bultzatzen ditu. Esan beharra dago, Lurreko ezkutu-sumendiak ffisica direla Artizarrekoen berdinak, Lurrean kilometroetako diametroa eduki dezakete eta gehienez 8km-ko altuera Mauna Loa.

Artizarrean bestalde, ehunka kilometroetako diametroa eduki dezaketen arren, ez dira oso altuak, bataz beste, 1,5km-ko altuera baitute. Artizarreko sumendirik altuenak, Maat Monsek 8km-ko altuera du eta 0.

Tsrbuck domoak, Lurrekoak baino 10 edo aldiz zabalagoak dira eta radarrak dionez, laba likastsuak eragindako tentsioak sortu ditu gehienak. Domo hauek coronae eta tessera ekin loturik egon ohi dira. Gaineko irudian ikus ditzakegu domo hauetariko batzuk. Novak, magma kantitate handiak lurrazalera tarbucl eta dikeak sortzen dituztenean gauzatzen dira.

Guztira, Artizarrean, 50 nova inguru ikusi dira, hainbat lurraldeetan banaturik. Nova hauek handitu eta zabaldu egiten direnean, araknoide deitzen zaie. Ageri duten formatik dator beraien izena.

Earth Science, 11e

Artizarrak ez du plaka tektonikoen inguruan inolako zantzurik ematen, esan beharra dago ordea, badituela hainbat arrasto mugimendu tektonikoei feologia daudenak. Horien adibide ditugu, planeta honetan dauden tolesturafailasumendimendi eta rift bailarak.

Artizarreko tektonikak, lehen aipatu dugun bezala, hainbat mendikate, rift bailara eta egitura geologiko sortu ditu. Tesserae grezierazko tessera tik, baldosa esan nahi du izeneko egitura geologikoak ere badaude, lurrak uzkurtze eta zabaltze prozesuak eduki dituela adierazten dutenak.